ΚΡΟΚΥΛΕΙΟ
Το Κροκύλειο είναι πανέμορφο χωριό με άφθονα νερά και πλούσια βλάστηση, με παραδοσιακά κτίσματα και μνημεία τέχνης (εκκλησία σχολείο, μεγάλη βρύση, κ.ά.) και Λαογραφική συλλογή.
Βρίσκεται στις Δυτικές παρυφές των Βαρδουσίων σε υψόμετρο 840μ. και εκτείνεται μέχρι το ποτάμι Μόρνος, (11χλμ. μακριά από το φράγμα).
Τον περασμένο αιώνα και μέχρι το 1912, η περιοχή ονομαζόταν Δήμος Κροκυλείου αποτελούμενη από 13 χωριά, ενώ σήμερα είναι έδρα του Δήμου Βαρδουσίων. Το όνομά του προφανώς προέρχεται από τους πολλούς παραποτάμιους οικισμούς (Κρόκες ή Κροκύλες) που εκτείνονται μέχρι την παλαιά (αρχαία) κωμόπολη από όπου και το όνομα Παλαιοκάτουνο.
ΚΡΟΚΥΛΕΙΟ
ΚΡΟΚΥΛΕΙΟ - ΙΑΤΡΕΙΟ
Τα ίχνη του Κροκυλείου χάνονται στα βάθη των αιώνων, ενώ ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι αυτό καταστράφηκε το καλοκαίρι του 426 π.Χ. από τον Αθηναίο στρατηγό Δημοσθένη.
Ο άγγλος περιηγητής Λήικ (Leak) που επισκέφθηκε την περιοχή στη 10ετία του 1850 αναφέρει ότι στη σημερινή θέση του ναού του Σωτήρος υπήρχε αρχαίος ναός και ότι οι κάτοικοι είχαν αποφασίσει να χτίσουν στη θέση του ορθόδοξο ναό με τα ίδια υλικά. Με αρχαία υλικά είναι επίσης χτισμένος και ο ναός του Προφήτη Ηλία.
ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ
Το 1797 γεννιέται στον οικισμό του Κροκυλείου Αβορίτι ο μεγάλος ήρωας της επανάστασης του 1821, ο Στρατηγός Γιάννης Μακρυγιάννης. Είναι το τρίτο παιδί του Δημητρίου και της Βασιλικής Τριανταφύλλου και το «Μακρυγιάννης» είναι παρατσούκλι. Το Κροκύλειο είναι επίσης η γενέτειρα του πολιτικού Θανάση Λιδωρίκη(Σκαρλάτου) ο οποίος χρημάτισε και γραμματέας του Αλή-Πασά. Σήμερα το Κροκύλειο διαθέτει ξενοδοχείο στη κεντρική πλατεία του χωριού, πέτρινα ενοικιαζόμενα δωμάτια “ο Παράδεισος” και ορεινό καταφύγιο και είναι χαρακτηρισμένο ως «παραδοσιακός οικισμός» από τη 10ετία του 1960.
(πηγή, www.krokilio.gr ) .
————-
*****Τα Βαρδούσια, οι Ελληνικές Αλπεις
Τα 13 χωριά του Δήμου Βαρδουσίων.
Κροκύλειο ( Παλιο-κάτουνο), Αρτοτίνα, Πενταγιού, Διχώρι (Κωστάρτσα), Τρίστενο (Ντρεστενά),
Κερασιά (Σουρούστι), Κριάτσι, Ψηλό χωριό (Νούτσομπρο), Αλ(ε)ποχώρι, Ζοργιάνου,
Κουπάκι, Κόκκινος (Λούτσοβο), Περιβόλι (Αγλαβίστα)
Το Διχώρι είναι ένα από τα 13 χωριά του νεοσύστατου Δήμου Βαρδουσίων.
Στο χάρτη της περιοχής φαίνονται : ο κεντρικός οδικός άξονας που βόρεια οδηγεί προς
Αρτοτίνα Γραμμένη Οξυά Γαρδίκι Λαμία
και Δυτικά και Νότια προς Ναύπακτο και Άμφισσα ανίστοιχα
Η Κωστάρτσα (Διχώρι) βρίσκεται προς τα Ανατολικά του οδικού άξονα μεταξύ Πενταγιούς και Αρτοτίνας
και συνδέεται με αυτόν με αμαξιτή οδό καλής κατάστασης, θερινής όμως βατότητας.
Μικρές Πληροφορίες για χωριά του Δήμου
Έδρα του Δήμου Βαρδουσίων είναι το ιστορικό χωριό Κροκύλειο – ονομασία
παρακείμενης περιοχής – γνωστής από τους Κλασικούς χρόνους.
Είναι πατρίδα του Στρατηγού Μακρυγιάννη.
Στο βορειότερο τμήμα του Δήμου ευρίσκεται η Αρτοτίνα με την
Ιστορική Μονή του Αη – Γιάννη.
Στην Αρτοτίνα γεννήθηκε και στο Μοναστήρι του Αη – Γιάννη διακόνεψε,
ο Ήρωας της Επανάστασης Θανάσης Διάκος.
Στο χωριό βρίσκεται επίσης το σπίτι
του Οπλαρχηγού της Επανάστασης Σιαφάκα στο οποίο σήμερα
λειτουργεί αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο.
Στο Μοναστήρι του Άι – Γιαννη λειτουργεί Ξενώνας
(wikipedia)
**** Αθανάσιος Διάκος
Στους πρόποδες της κεντρικής τοποθεσίας του όρους Κόρακα ( Βαρδούσια ) και σε υψόμετρο 1100 μέτρα, βρίσκεται απλωμένη η ‘Ανω Μουσουνίτσα, γενέτειρα του Αθανασίου Διάκου, καθώς η ιστορία μας βεβαιώνει και συνηγορεί η λαϊκή μας παράδοση. Γι’ αυτό το χωριό μετονομάστηκε από το επίσημο κράτος το 1959 σε κοινότητα “Αθανασίου Διάκου” για να τιμήσει την μνήμη του τέκνου της εθνομάρτυρα και ήρωα της Επαναστάσεως του 1821 Θανάση Διάκου.-
ΕΥΠΑΛΙΟ ... καθ΄οδόν
