Skip to content

Το τέλος των «συστημικών» πολιτικών

19/09/2016

Το τέλος των συστημικών πολιτικών και οι ηγέτες του μέλλοντος

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ηλ. Τσάνης*   -εφημερ. ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Την τελευταία δεκαετία παρατηρούμε μία διαρκώς αυξανόμενη δυσπιστία ως προς το πολιτικό σύστημα και τον ρόλο των εκπροσώπων του, ως διαχειριστές των κοινών. Από τα χρόνια των βαρέων ονομάτων, έχουμε περάσει στα χρόνια της αντίδρασης και της απογοήτευσης απένταντι στις διαχρονικές πολιτικές δυνάμεις. Είναι επιτακτικό λοιπόν να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό. Με άλλα λόγια, γιατί, εκπρόσωποι και απόψεις οι οποίες ήταν στο περιθώριο για χρόνια, πλέον έχουν αυξανόμενα σημαντικό ρόλο σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο;

Η απαξίωση του ρόλου των «συστημικών» πολιτικών οφείλεται σε πολλούς λόγους. Κατ’ αρχάς, είναι γεγονός ότι ποικιλοτρόπως, οι απανταχού εκπρόσωποι κομμάτων, έχουν χρησιμοποιήσει τις θέσεις τους προς ίδιον όφελος. Τα παραδείγματα είναι πολλαπλά: Από τις επιχειρήσεις που έχουν αναπτύξει, στελέχη του Κογκρέσου και γερουσιαστές και από τα δύο κύρια κόμματα στην Αμερική, μέχρι τις θέσεις που έχουν αναλάβει πρώην ηγέτες (π.χ. Γκέρχαρντ Σρέντερ, Αλ Γκορ), την οικονομική κατάσταση του Τόνι Μπλερ, και τα απανταχού ρουσφέτια Ελλήνων βουλευτών, μεταξύ άλλων, προς μέλη των οικογενειών τους. Είναι γεγονός λοιπόν ότι οι πολιτικοί των δυτικών χωρών, ενώ συχνά κατηγορούν τους ομοίους τους σε αναπτυσσόμενα κράτη για διαφθορά, οι ίδιοι έχουν καταχραστεί τις θέσεις τους, εντός θεσμοποιημένων πλαισίων.

Αυτό συνέβαινε και παλαιότερα, όμως, τα ΜΜΕ, όντας συγκεντρωμένα σε ολιγαρχίες, είχαν συστημικό ρόλο στη διάχυση της πληροφορίας. Ως εκ τούτου, οι ανώτεροι δημόσιοι λειτουργοί απολάμβαναν πλεονάζοντα σεβασμό, εν μέρει αντιμετωπιζόμενοι ως «θεότητες»: Από τους Ανδρέα Παπανδρέου και Κωνσταντίνο Καραμανλή, μέχρι τον Χέλμουτ Κολ, τη Μάργκαρετ Θάτσερ, και όλα τα άλλα «τέρατα» της πολιτικής των δυτικών κρατών. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όμως, έχουν συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στον εκδημοκρατισμό και στην αντικειμενικότητα της πληροφόρησης. Πλέον οι ίδιοι παρουσιάζονται ως απλοί καθημερινοί άνθρωποι, με αδυναμίες (π.χ. μέσω δημοσιεύσεων φωτογραφιών), και όχι οι ισχυροί ηγέτες του παρελθόντος, εκμεταλλευόμενοι την ασυμμετρία της γνώσης, λόγω ελεγχόμενης -τουλάχιστον, σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι σήμερα- πληροφόρησης.

Συνοψίζοντας, οι σύγχρονοι διαχειριστές των κοινών, έχουν φθαρεί, έχοντας χρησιμοποιήσει το σύστημα προς όφελός τους. Παράλληλα, μέσω του εκδημοκρατισμού της πληροφόρησης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δεν απολαμβάνουν την ίδια αίγλη με τους παλαιότερους πολιτικούς. Ο κόσμος λοιπόν πλέον θέλει πολιτικούς οι οποίοι δεν είναι της ίδιας «συνομοταξίας». Γι’ αυτό βλέπουμε εκπροσώπους σαν τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Μπέρνι Σάντερς, τον Πέπε Γκρίλο, ή και σε ελληνικό επίπεδο κόμματα όπως η Χρυσή Αυγή, ο Σύριζα, η Ένωση Κεντρώων, οι οποίοι δεν έχουν καταχραστεί το σύστημα, να ανεβαίνουν σε εκτίμηση στους ψηφοφόρους.

Η αντίδραση αυτή στους συστημικούς πολιτικούς έχει εκφραστεί την τελευταία εικοσαετία με τα διαρκώς λιγότερα ποσοστά συμμετοχής σε εκλογές. Βάσει ανάλυσης του Ινστιτούτου Brookings, για παράδειγμα, η συμμετοχή των ψηφοφόρων στις δυτικές χώρες έχει μειωθεί κατά 30%, κατά μέσο όρο, τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Πλέον όμως ο τρόπος αντίδρασης δεν είναι μόνο η αποχή, αλλά και η υποστήριξη εξωσυστημικών ηγετών και τάσεων.

Πέρα από τη διαχρονική κατάχρηση της θέσης τους, ένας επιπλέον λόγος για τη σημερινή κρίση πολιτικής που διανύουμε, είναι η αύξηση της ανισότητας, και η μείωση των κατά κεφαλή πόρων, στους κάτοικους των χωρών που διαχρονικά ήταν στην πλευρά των «νικητών». Από τα χρόνια των αποικιών, όπου οι δυτικές χώρες ζούσαν σε βάρος άλλων πληθυσμών, μέχρι τα χρόνια που ακολούθησαν την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, και την εκμετάλλευση των χωρών αυτών από τους πρώην αντιπάλους τους, οι «νικητές» έμαθαν να ζουν με πολύ περισσότερα από ό,τι τους αναλογούσαν, εις βάρος άλλων κρατών.

Η παγκοσμιοποίηση, ενώ στην αρχή λειτουργούσε υπέρ των δυτικών κρατών, πλέον φέρνει διστακτικότητα στους κατοίκους των χωρών αυτών, καθώς βλέπουν τον ανταγωνισμό, σε εργασιακό και εταιρικό επίπεδο, να εμποδίζει τη βελτίωση και την άνοδο του βιοτικού τους επιπέδου. Η αντίδραση λοιπόν οδηγεί σε απομονωτισμό, και στην αποξένωση από το παγκόσμιο χωριό, όπως βλέπουμε για παράδειγμα στην περίπτωση του Brexit, καθώς και στην επιχειρηματολογία του Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, χρησιμοποιώντας διάφορα στατιστικά για την ανισότητα, όπως για παράδειγμα από τη δουλειά του Τόμας Πίκετι, βλέπουμε πως οι ανήκοντες στο ανώτερο 1%, βάσει εισοδήματος, έχουν τριπλασιάσει το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που τους αναλογεί την τελευταία εικοσαετία, ενώ αντίστοιχα ο αριθμός των κατηγοριοποιουμένων ως φτωχών, στις δυτικές χώρες, έχει τετραπλασιαστεί.

Εν πολλοίς, η διαχρονική κατάχρηση της θέσης των πολιτικών προς ίδιον όφελος και η αντιμετώπιση τους πλέον ως «κοινών θνητών», σε συνδυασμό με την αύξηση της παγκόσμιας ανισότητας, σε επίπεδο ιδιοκτησίας πόρων, και τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στην καθημερινότητα των εργαζομένων των δυτικών χωρών, οδηγεί σε μία αποστροφή του υπάρχοντος συστήματος. Το ερώτημα το οποίο τίθεται λοιπόν είναι, πού θα οδηγήσει αυτή η κατάσταση; Πώς γνωρίζουμε ότι η συνεχιζόμενη απογοήτευση δεν θα οδηγήσει στην περαιτέρω διάδοση ακραίων απόψεων, όπως έχει ήδη συμβεί τα τελευταία χρόνια; Είναι ξεκάθαρο ότι επιβάλλεται μία νέα θεώρηση της πραγματικότητας. Οι ίδιοι οι πολίτες των δυτικών κρατών πρέπει να αρχίσουν να αποδέχονται την αλλαγή, και να ζουν με λιγότερα: Οι καιροί αλλάζουν, και έτσι πρέπει και εμείς. Δυστυχώς, ο ανθρώπινος νους φοβάται την αλλαγή, και προτιμά την ασφάλεια της σταθερότητας.

Ενώ λοιπόν έχει βαρεθεί τους συστημικούς πολιτικούς, δείχνει να αισθάνεται ασφάλεια στις γνώριμες τακτικές του λαϊκισμού, της ενίσχυσης εθνικιστικών τάσεων και του απομονωτισμού.

Όμως οι πολιτικοί-νικητές, δεν θα πρέπει να είναι οι δημαγωγοί που παίζουν με τον φόβο τον απλών πολιτών, αλλά ούτε και οι καριερίστες πολιτικοί του παρελθόντος (είτε στο προσκήνιο, είτε στο παρασκήνιο). Δεν θα πρέπει να παρασύρονται χρησιμοποιώντας γνώριμες και αρεστές τακτικές, για ψηφοθηρικούς λόγους, αλλά ούτε και να εναγκαλίζονται με ένα σύστημα, προσδοκώντας οφέλη (όπως, για παράδειγμα, γίνεται στις φοιτητικές παρατάξεις). Οι ηγέτες του αύριο πρέπει να είναι εκείνοι που εμπνέονται από την αλλαγή, και μέσω αντικειμενικής και ανεξάρτητης θεώρησης των δεδομένων, πράττουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, έτσι ώστε να αδράξουν την ευκαιρία που δημιουργείται μέσα από αυτή.

 

*Ο δρ Κωνσταντίνος Ηλίας Τσάνης εργάζεται ως στέλεχος εταιρικής ανάπτυξης εστιάζοντας σε κυβερνήσεις, εταιρείες ενέργειας και τράπεζες στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής για την Bloomberg LP. Παράλληλα εργάζεται ως ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε εξαγορές και συγχωνεύσεις εταιρειών μέσω της Kaiser Associates.

 

 

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

ΕΥΠΑΛΙΟ καθ΄οδόν

ΕΥΠΑΛΙΟ ΔΩΡΙΔΑΣ, Ν. ΦΩΚΙΔΑΣ

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Search Blogs

Just another WordPress.com weblog

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

Αρέσει σε %d bloggers: