των Mathieu Duchatel και francois Godement

Τον Σεπτέμβριο του 2016 η Ρωσία διεξήγε κοινές ναυτικές ασκήσεις στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας με την Κίνα, φέρνοντας κάποια από τα καλύτερα πλοία της. Δύο εβδομάδες αργότερα, η Κίνα δεν ακολούθησε τη Ρωσία στο βέτο ενός ακόμη δυτικού ψηφίσματος για τη Συρία στα Ηνωμένα Έθνη. Η διαφορά συνοψίζει την έκταση και τα όρια της στρατηγικής σύγκλισης μεταξύ των δύο κρατών.

Ο «άξονας της ευκολίας” μεταξύ Κίνας και Ρωσίας έχει χωρίς αμφιβολία, αναπτυχθεί. Και οι θετικές δυναμικές που οδηγούν την συνεργασία προς τα εμπρός, είναι σε μεγάλο βαθμό οικονομικές. Αλλά υπάρχει επίσης και μια αρνητική δυναμική, που προέρχεται από τη Δύση. Και οι δύο χώρες έχουν μια αντίληψη του καθεστώτος ανασφάλειας, που προέρχεται από τη διεθνή προώθηση της δημοκρατίας και την ελκυστικότητα των σχετικά ασφαλών και ελεύθερων από διαφθορά δυτικών κοινωνιών για τους ανθρώπους, είτε είναι Κινέζοι είτε είναι Ρώσοι.

Αλλά η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι το μόνο πράγμα που ενώνει τις Κίνα και Ρωσία. Η πιθανή επέκταση του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή, η υψηλής τεχνολογίας ανωτερότητα των αμερικανικών και άλλων δυτικών εξοπλισμών, δεν έχει υπονομευτεί από τις οικονομικές κρίσεις και τις πολιτικές αβεβαιότητες των δημοκρατιών. Για αυτό η Κίνα και η Ρωσία περιγράφουν τις κινήσεις τους ως αντιδραστικές παρά ως διεκδικητικές. Για την Ρωσία, σημαίνει την δυνατότητα προληπτικών επιθέσεων και ξαφνικής περιφερειακής κλιμάκωσης που οδηγεί σε κυριαρχία στις συγκρούσεις, όπως συμβαίνει σήμερα στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Για την Κίνα, είναι η ατελείωτη αύξηση στις στρατιωτικές δαπάνες και στην ανάπτυξη, και το παιχνίδι που διαδραματίζεται στους κενούς χώρους της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, της Ανατολικής Κίνας και στις παραμεθόριες περιοχές με την Ινδία. Εδώ πάλι, η σύγκριση αποκαλύπτει διαφορές: η Ρωσία έχει διεξάγει ή παρακινήσει θερμούς πολέμους, από τη Γεωργία, την Τσετσενία και την Σερβία, στην Κριμαία, το Ντονμπας και τη Συρία. Στοχεύουν ή αφορούν μεγάλους πληθυσμούς αμάχων. Αντιθέτως, η Κίνα γεμίζει ανοιχτούς χώρους, μερικές φορές μετατρέποντάς τους σε στρατιωτικά assets. Μέχρι στιγμής, έχει ανταποκριθεί στο ότι «δεν θα ρίξει την πρώτη σφαίρα”. Ο στρατιωτικός τυχοδιωκτισμός είναι πολύ μακριά από την κινεζική παράδοση, η οποία αφορά στο να αποκτά μια πο ολοκληρωμένη άποψη της εθνικής εξουσίας και επιρροής.

Και πάλι, η Κίνα, η οποία έχει αρνηθεί να μπει σε οποιαδήποτε συμμαχία, μετά από την σινό-σοβιετική συνθήκη το 1960, αυτή την στιγμή έχει τους εμπειρογνώμονες της να συζητούν για την πιθανότητα μιας νέας συμμαχίας με την Ρωσία. πραγματικά, υπάρχουν λίγες ισχυρές δικαιολογίες για μια τέτοια δικαιολογία, αλλά πολλές ευκαιρίες για να συνεργαστούν με βάση κάθε θέμα ξεχωριστά. Και η Κίνα και η Ρωσία έχουν ένα ιστορικό περιφρόνησης ή απόρριψης των διεθνών κανόνων για εδαφικά ζητήματα, αν και σε πολύ διαφορετικές καταστάσεις. Η επίκληση και ο περιορισμός του ΝΑΤΟ γίνεται ένα βασικό θέμα ενδιαφέροντος καθώς η δημοσιονομική επιρροή της Κίνας στον οργανισμό, έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Η γεφύρωση της Ευρασίας με στρατηγικά σημαντικά projects που θα μπορούσαν με κάποιον τρόπο να ισορροπήσουν την αμερικανική κυριαρχία στη θάλασσα, είναι μια ακόμη αιτία -αν και οι συγγραφείς που το επικαλέστηκαν αυτό στην ειδική έκδοση China Analysis, κατέστησαν σαφές ότι αυτό είναι ένα project μακροπρόθεσμο και με στοιχεία του ανταγωνισμού για τις αγορές και την επιρροή.

Είναι μόνο η αυξανόμενη δυσφορία στις δυτικές δημοκρατίες που καθιστά αυτόν τον συνδυασμό εντυπωσιακό. Όπως γνωρίζουν πολύ καλά οι συγγραφείς μας, η ευημερία της Ρωσίας εξαρτάται ακόμη από το εμπόριο με την Ευρώπη και από την τιμή του πετρελαίου και του αερίου -πράγματα τα οποία η Κίνα δεν μπορεί να υπαγορεύσει ή να επηρεάσει. Η Ρωσία είναι μόνο ένας μικρός προμηθευτής τεχνολογίας στην Κίνα, ακόμη και στον στρατιωτικό τομέα και σε αυτόν της αεροδιαστημικής. Η ιστορική δυσπιστία και ακόμη και μια παρατεταμένη διαμάχη ταυτότητας, κρύβεται πίσω σπό την επιφάνεια των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.  Είναι διασκεδαστικό να δούμε ότι η κορυφαία διπλωμάτης Fu Ying, που είναι τώρα μία βασική ομιλήτρια για την Κίνα, προήδρευσε στο τελευταίο Xiangshan Forum στο Πεκίνο αυτόν τον Οκτώβριο, όπου οι Ρώσοι συμμετέχοντες καθόταν στις μπροστινές θέσεις. Παρόλα αυτά, σε μια κινεζική έκδοση ενός κειμένου που δημοσιεύθηκε στα αγγλικά από το Foreign Affairs, αναφέρθηκε, επί μακρόν, στις διάφορες ρωσικές μεταστροφές που έληξαν συμμαχίες με την Κίνα.

Σε έναν κόσμο όπου η οικονομία όλο και περισσότερο διαχωρίζεται από την πολιτική, και όπου οι διεθνείς σχέσεις συχνά αναμιγνύουν τις πολιτικές εμπλοκές με τις πολιτικές συγκράτησης, δεν υπάρχει λόγος γιατί να μην αντέξει μια κινεζό-ρωσική συνεργασία, ανεξάρτητα από τις επιφυλάξεις, την δυσπιστία και την ποικιλομορφία των συμφερόντων. Η Κίνα και η Ρωσία δεν είναι τέλειοι εταίροι αλλά η αδυναμία των δυτικών συμμαχιών δημιουργεί ευκαιρίες για στρατηγική σύγκλιση χωρίς κινδύνους σε μια μεγάλη λίστα θεμάτων. Η Κίνα και η Ρωσία ίσως να μην είναι σε θέση να σχηματίσουν μια λειτουργική συμμαχία, αλλά μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι η συνεργασία τους σε κάθε θέμα ξεχωριστά, δεν θα αποφέρει ισχυρότερα αποτελέσματα από αυτά των υφιστάμενων δυτικών συμμαχιών;.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.ecfr.eu/publications/summary/china_and_russia_gaming_the_west7166

.