Skip to content

Πότζιανη – Ρέρεση – Παλιοξάρι

27/05/2017

εφημερίδα, το ΠΑΛΙΟΞΑΡΙ (Μάρτιος  2017)

«Πότζιανι»

του Φώτη Κατσούδα

.

Πριν από την Αλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, από τα τέλη του 14 αιώνα οι Ενετοί καταλαμβάνουν σταδιακά εδάφη και στρατηγικής σημασίας χώρους στη Δυτική Ελλάδα.

Ετσι το 1386 καταλαμβάνουν τη Κέρκυρα, το 1393 το Δυρράχιο, το 1407 τη Ναύπακτο και την ενδοχώρα προς την Αποδοτία.

Οσο οι Ενετοί ενισχύουν τις θέσεις τους στα παράλια της Δυτικής Ελλάδας, τόσο οι Τούρκοι προωθούνται και καταλαμβάνουν το εσωτερικό της ενδοχώρας.

Ετσι το 1936 ο Βαγιαζήτ καταλαμβάνει την Αμφισσα και την ενδοχώρα της Φωκίδας.

Οταν ο Μωάμεθ κατέλαβε τη Κωνσταντινούπολη το 1453 προχώρησε σε συμφωνίες- διακανονισμούς με τους Ενετούς για τα διαφιλονικούμενα εδάφη.Σώζονται πολλά έγγραφα μεταξύ Ενετικής Κυβέρνησης και του Μωάμεθ από 17 Ιανουαρίου 1479 μέχρι τον Απρίλιο του 1481.

Ολα τα πρωτότυπα έγγραφα είναι γραμμένα στην Ελληνική γλώσσα και έχουν δημοσιευτεί στη στη συλλογή Μικλοσυτζ και του Μύλλερ.

Με το διακανονισμό του 1481 οι Ενετοί αναγκλαστηκαν να αποδεχτούν ότι η περιοχή: «από Φραγκοκεφάλου-Παλιοχσάρ και Κόκκκς» ανήκει στους Τούρκους.

Ετσι το Παλιοχσάρ μαζί με τη γύρω περιοχή ως τη Βαρνάκοβα περνά στη κυριαρχία των Οθωμανών.

Το Παλιοχσάρ επομένως υπήρχε και πριν το 1481.

Η θέση του Παλιοξαριού βρισκόταν στα Χάνια και ήταν κόμβος γιατί από εκεί περνούσε η «δημοσιά» ο δρόμος  που ένωνε τα παράλια με την ενδοχώρα Λιδωρίκι-Αμφισσα.

Στα 1571 οι Χριστιανικοί λαοί της Ευρώπης ενώθηκαν κατά των Τούρκων και ακολούθησε η Ναυμαχία της Ναυπάκτου και η πανωλεθρία των Τούρκων.

Οι  κάτοικοι «πειθόμενοι στις υποσχέσεις των νικητών» ξεσηκώθηκαν κατά των Τούρκων  «συμμεριζόμενοι τας τύχας των ραγιάδων της περιοχής του Λιδωρικίου».Το κίνημα όμως καταπνίγηκε  και ακολούθησε σκληρός διωγμός των σκλάβων Ελλήνων   το 1585.

Είχε προηγηθεί και ο καταστροφικός σεισμός του 1580 «εξ ού υπέφεραν πολύ το Λιδωρίκιον, η Ναύπακτος μετά των εκατέρωθεν του Μορνοποτάμου χωρίων…«

Ο,τι απόμεινε από το καταστροφικό σεισμό, λεηλατήθηκε από τους Τούρκους και πολλοί από τους κατοίκους του Παλιοξαρίου σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίσθηκαν.

Οσοι γλύτωσαν ζούσαν ξέμακρα σ’ απόκρυφα μέρη σε αποκλείστρες, καλύβες και ταράτσες.Με τον καιρό καταστάλαξαν ομαδικά, άλλο ανατολικά στη δασωμένη βορεινή πλαγιά του Τρικόρφου και άλλοι δυτικά απ’το παλιό χωριό στα Χάνια χαμηλά στις δασωμένες ρεματιές προς το ποτάμι Μόρνος.

Ετσι στεριώθηκαν τα καινούργια χωριά Απάνω Παλιοξάρι και Κάτω Παλιοξάρι περίπου το 1650.

Οπως αναφέρει ο Πουκεβίλ (πρόξενος της Γαλλίας στην αυλή του Αλή Πασά 1805-15)που περιηγήθηκε την περιοχή μας αριθμούσαν 40 και 30 φαμιλιές  αντίστοιχα τα Παλιοξάρια.

Το παλιό χωριό στα Χάνια σιγά-σιγά έσβησε και υπήρχε μόνο το Χάνι που εξυπηρετούσε τον κόσμο αναφέρει ο Leak 13 Φεβρουαρίου 1806 στο οδοιπορικό του.Η παράδοση όμως ένωνε τους ανθρώπους εκεί στην πατρογονική ρίζα.Συντηρούσαν και τις εκκλησίες Αγία Παρασκευή,Α΄Γιώργης, Αγιος Απόστολος καθώς και τον αι Λιά ξωκλήσι ψηλά στον Κουτσοκέφαλο.

Στη θέση Κουμεντάρι που ανεβαίνει ο δρόμος  προς Κροκύλειο κατά την παράδοση ήταν χτισμένο ένα χωριό που κατοικούνταν μόνο από Τούρκους.

Στο Κουμεντάρι είχαν την έδρα τους ο Πασλής Αγάς, η Τοπική εξουσία (μπέηδες), η Δικαστική Αρχή (Καδμής), η Αστυνομική Αρχή (Ζείζης) και τα Σαίνια (χωροφύλακες).Το κέντρο του χωριού ήταν εκεί όπου σήμερα είναι η Βρύση με τα κρυστάλλινα νερά.

Ο οντάς (το αρχοντικό) του Πασλή Αγά βρίσκονταν λίγα μέτρα ανατολικά από το στέγαστρο (στάση) που είναι σήμερα.

Το Κουμεντάρι την εποχή εκείνη ήταν το σταυροδρόμι των κοτσαμπάσηδων (εμπόρων) που μετέφεραν εμπορεύματα από τις μεγάλες πόλεις (Λαμία,Σάλωνα,Σουλέ (Ευπάλιο), Ναύπακτο,Πάτρα).

Οι έμποροι αυτοί ήταν μπαταξίδες (πλούσιοι) και άφηναν πλούσια δώρα (μπαξίσια) στους αγάδες και μπέηδες.Ετσι γίνονταν μπιστικοί (έμπιστοι) των αγάδων.Εκπρόσωπος του Πασλή αγά στο Παλιοκάτουνο (Κροκύλειο) ήταν ο Κιουτσούκ Μπέης, που είχε πολλούς μπιστικούς (έμπιστους).Μεταξύ αυτών ήταν ο Σίμης που κατοικούσε στην Κουπακιώτικη περιοχή της Πότζιανης και τον Πότζια που κατοικούσε στη περιοχή της σημερινής Πότζιανης.

Κατά τη παράδοση ο Πότζιας πήρε για γυναίκα του την όμορφη μοναχοκόρη του Ρέρε.

Ο Ρέρες ήταν εκπρόσωπος (επιστάτης) της Μονής Βαρνάκοβας στα κτήματα του Μοναστηριού (μετόχια).

Ο Κιουτσούκ Μπέης επισκεπτόταν συχνά το σπίτι του Πότζα επειδή σαν μπιστικός του (έμπιστος) είχαν ιδιαίτερες συμφωνίες (νιτερέσια) και ειδικούς λογαριασμούς ( (αλισφερίσια).Προφανώς ο Κιουτσούκ Μπέης ζήλεψε την όμορφη γυναίκα του Πότζια και άρχισε να καταστρώνει τα σχέδιά του.Βρήκε λοιπόν αφορμή, έπιασε τον Πότζια και τον σκότωσε έξω από το σπίτι του.Κατόπιν φίμωσε και απήγαγε τη γυναίκα του.Το γεγονός αυτό έγινε αφορμή να ξεσηκωθούν οι συγγενείς και ο πατέρας της Ρέρες, απειλούσε να σκοτώσει τον Κιουτσούκ Μπέη.

Ο Κιουτσούκ έμαθε από τα τσιράκια του (ρουφιάνοι, προδότες, έμπιστοι)  για τις απειλές του Ρέρε και αποφάσισε να τον εξοντώσει προτού φτάσουν τα μαντάτα στο Κουμεντάρι στον πασλή Αγά.

Εβαλε λοιπόν τα τσιράκια του και έστησαν καρτέρι (ενέδρα) στο ποτάμι που περνούσε ο Ρέρες, πηγαίνοντας στη Βαρνάκοβα. Αφού τον σκότωσαν τον πέταξαν κοντά στο ποτάμι, πιο κάτω απ’ τη θολωτή τσιμεντένια γέφυρα που ενώνει Φωκίδα-Αιτολοακαρνανία.

Από τότε η διασταύρωση των δύο ποταμών Μόρνου και Λιμνιστιανορέματος ονομάστηκε «ΡΕΡΕΣΗ».

Μετά τη δολοφονία του Ρέρε ο Κιουτσούκ Μπέης έστειλε ψεύτικο μήνυμα (μαντάτο) στο Κουμεντάρι στον Πασλή Αγά ότι κλέφτες λήστεψαν και σκότωσαν τον Ρέρε και τον γαμπρό του Πότζια.Για να καθησυχάσει δε τον Πασλή Αγά τον διαβεβαίωνε πως αναλαμβάνει ο ίδιος να πιάσει τους ληστές και να προστατέψει και τη γυναίκα του Πότζια.

Η γυναίκα του Πότζια παρά τον αυστηρό περιορισμό που της επέβαλε  στο σπίτι του ο Κιουτσούκ Μπέης έμαθε για τον τραγικό θάνατο του πατέρα της και αποφάσισε να εκδικηθεί.Κι ένα βράδυ που βρήκε τη κατάλληλη ευκαιρία μαχαίρωσε τον Κιουτσούκ Μπέη και αφού μεταμφιέστηκε, ζώστηκε τ’ άρματά του κι έφυγε στα βουνά.

Ο θάνατος του Κιουτσούκ Μπέη αναστάτωσε το Κουμεντάρι.

Χρόνια ολόκληρα ο Σείζης με τα Σαίνια του ερευνούσαν ολόκληρη τη περιφέρεια για να πιάσουν τη θρυλική γυναικα του Πότζια.Αφού εκδικήθηκε το θάνατο του πατέρα της Ρέρε και του άντρα της Πότζια τριγύριζε οπλισμένη στα βουνά και την προστάτευαν οι συγγενείς της κρυφά στο Μοναστήρι της Βαρνάκοβας.Σε λόγα χρόνια από τα άρματα του Κιουτσούκ Μπέη που βρήκαν τη ζώνη της αναγνώρισαν το πτώμα της θρυλικής γυναίκας του Πότζια κοντά στη περιοχή που κληρονόμησε το όνομά της «ΠΟΤΖΙΑΝΗ».

.

 

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

ΕΥΠΑΛΙΟ καθ΄οδόν

ΕΥΠΑΛΙΟ ΔΩΡΙΔΑΣ, Ν. ΦΩΚΙΔΑΣ

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Search Blogs

Just another WordPress.com weblog

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

Αρέσει σε %d bloggers: