Skip to content

Ο Εμπορας της Βενετίας , ο Τσίπρας & το λάθος του Σόϊμπλε

07/07/2017

Ο ΤΣΙΠΡΑΣ ΕΛΠΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟΝ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΕΟΣ Ο ΜΠΑΣΑΝΙΟ…

N.Φελνίκος

Σε όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης, η εκκλησία απαγόρευε στους Χριστιανούς να δανείζουν χρήματα με τόκο, γιατί αυτό θεωρούνταν τοκογλυφία και η εκκλησία τη θεωρούσε αμαρτία.

Καθώς οι άνθρωποι πάντοτε χρειαζόταν να δανειστούν χρήματα, είτε επρόκειτο για κάποιον έμπορο ο οποίος προσπαθούσε να επεκτείνει τις δουλειές του είτε για κάποιον βασιλιά που έπρεπε να χρηματοδοτήσει έναν πόλεμο και, καθώς ήταν σχεδόν αδύνατο να βρεθεί άνθρωπος που θα δάνειζε χρήματα χωρίς τόκο, αυτό το κενό στην οικονομία έπρεπε να καλυφθεί από κάποιον. Αυτός ο «κάποιος» ήταν η εβραϊκή κοινότητα° καθώς τα μέλη της δεν ήταν Χριστιανοί, δε δεσμεύονταν από τον εκκλησιαστικό νόμο και καθώς αποτελούσαν κοινότητα εμπόρων συχνά είχαν διαθέσιμα μετρητά.

Αναπόφευκτα, δημιουργήθηκαν πικρίες μεταξύ Χριστιανών και Εβραίων. Όταν ένας Χριστιανός χρειαζόταν χρήματα, δεν είχε άλλη επιλογή από το να στραφεί στους δανειστές και να πληρώσει τόκο, τον οποίο θεωρούσε αντίθετο με τις διδαχές της εκκλησίας. Οι Εβραίοι ένιωθαν εξίσου έντονη πικρία, επειδή δαιμονοποιούνταν, ενώ αυτοί κάλυπταν μια απαραίτητη πτυχή της οικονομικής δραστηριότητας.

Στο έργο του Σαίξπηρ «Ο Έμπορος της Βενετίας», ο έμπορος του τίτλου, ο Αντόνιο, προσεγγίζεται από το φίλο του, τον Μπασάνιο, ο οποίος του ζητά ένα δάνειο για να χρηματοδοτήσει, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, μια ερωτική σχέση. Όλα τα χρήματα του Αντόνιο είναι δεσμευμένα σε διάφορα εμπορεύματα που δεν έχουν φτάσει ακόμη στη Βενετία. Όμως, δέχεται να βοηθήσει τον Μπασάνιο, δανειζόμενος χρήματα από τον Σάιλοκ, έναν Εβραίο έμπορο. Ο Σάιλοκ δεν συμπαθεί τον Αντόνιο, ο οποίος είναι γνωστός για τον αντισημιτισμό του και φημίζεται ως άνθρωπος που δανείζει άτοκα τους φίλους του, πράγμα που σημαίνει ότι στερεί από τον Σάιλοκ κέρδη σε έναν από τους ελάχιστους τομείς της οικονομίας όπου μπορεί να δραστηριοποιηθεί νόμιμα ένας Εβραίος.

Ο Σάιλοκ συμφωνεί να δανείσει το ποσό, όμως επιμένει ότι εφόσον ο Αντόνιο δεν μπορέσει να εξοφλήσει το κεφάλαιο και τους τόκους την ορισμένη ημέρα, θα ξεπληρώσει παραχωρώντας μια λίβρα σάρκα από το σώμα του. Το αντίτιμο φαντάζει υπερβολικά σκληρό, όμως δεδομένης της έχθρας που υφίσταται μεταξύ των χριστιανικών και εβραϊκών κοινοτήτων της εποχής, δεν πρέπει να προξενεί έκπληξη το ότι ο Σάιλοκ ήθελε να δώσει σε όλους ένα μάθημα μέσω του Αντόνιο. Χωρίς να το σκεφτεί καλά, ο υπερόπτης Αντόνιο συμφωνεί με τους όρους του δανείου. Προφανώς, ο Αντόνιο αδυνατεί να ξεπληρώσει το δάνειο και έτσι ο Σάιλοκ τον οδηγεί στο δικαστήριο και απαιτεί να του επιτραπεί να αποσπάσει τη φρικτή πληρωμή.

Διάλεξα να διηγηθώ την ιστορία του Εμπόρου της Βενετίας, όπως αυτή παρουσιάζεται σε ένα πολύ καλό, κατά τη γνώμη μου, βιβλίο, το «επιχειρηματικά μυστικά μέσα από την ιστορία» (εκδόσεις Μίνωας, μετάφραση Χρήστος Καψάλης), το οποίο σημειωτέον πρωτοκυκλοφόρησε στην Ελλάδα το Δεκέμβριο του 2008. Το γιατί διάλεξα αυτή την επιχειρηματική ιστορία, από τις πολλές που αναφέρει το βιβλίο, είναι νομίζω προφανές. Και η τελευταία σύμβαση που υπέγραψε η Ελλάδα με την τρόικα και οι επαχθείς όροι του μνημονίου, αυτομάτως παραπέμπουν στο δάνειο του Σάιλοκ στον Αντόνιο. Και μόνον τα πλεονάσματα 3,5% τα επόμενα πέντε χρόνια και 2% μέχρι το 2060 εξασφαλίζουν, νομίζει ο χερ Σόϊμπλε, στους δανειστές μας τη …λίβρα σάρκα από το σώμα μας.

Βέβαια, στη δική μας περίπτωση δεν ξέρω αν η εξέλιξη του δανεισμού θα έχει το ίδιο τέλος με αυτό του Εμπόρου της Βενετίας. Στο βιβλίο, ο Σάιλοκ χάνει τη δίκη και μαζί όχι μόνο το δάνειο, το κέρδος και τους τόκους, αλλά και τη μισή προσωπική του περιουσία. Ο Σαίξπηρ δίνει αυτό το τέλος επειδή, στην Αγγλία του 16ου αιώνα, ο αντισημιτισμός είναι κυρίαρχος και έπρεπε μεταξύ άλλων να ικανοποιήσει και τις προκαταλήψεις του κοινού. Αυτή τη στιγμή, στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στην ευρωζώνη, κυρίαρχη είναι η αντίληψη του γερμανικού δημοσιονομικού καλβινισμού, που απαιτεί την τιμωρία της Ελλάδας. Αν αλλάξουν -όπως ευελπιστεί η κυβέρνηση, αλλά και πολλοί εξ ημών- οι συσχετισμοί στην Ευρώπη και μεις είμαστε ακόμη στη ζώνη του ευρώ, μπορούμε τουλάχιστον να γλιτώσουμε τη «μια λίβρα σάρκα από το σώμα» της χώρας, που θα πρέπει, σύμφωνα με το αγγλικό δίκαιο, να καταβάλουμε στους δανειστές μας.

Σε κάθε πάντως περίπτωση, και παραβλέποντας την παράπλευρη ιστορία αγάπης του Μπασάνιο, η κεντρική επιχειρηματική ερμηνεία, γιατί υπάρχουν και αρκετές επιμέρους, στον Έμπορο της Βενετίας είναι το πως δύο μέρη εμπλέκονται άκριτα σε ένα αμοιβαία επαχθές συμβόλαιο. Και το χρήσιμο επιχειρηματικό μάθημα που εξάγεται είναι ότι ο ένας συμβαλλόμενος είναι τόσο αφελής (στο κείμενο και υπερόπτης) που δε συνειδητοποιεί ότι η συμφωνία είναι εξοργιστική και λεόντεια έως και βλακώδης και ο άλλος τόσο ξεροκέφαλος και εκδικητικός που δεν αποδέχεται έναν αμοιβαία αξιοπρεπή συμβιβασμό -στο έργο, ο Μπασάνιο εξασφαλίζει έξι χιλιάδες δουκάτα, τα οποία προσφέρει στον Σάιλοκ, εφόσον εκείνος απαλλάξει τον Αντόνιο από τους όρους του συμβολαίου, και ο Σάιλοκ δεν τα δέχεται- όταν αυτός του προτείνεται.

Ήδη πάντως είναι αρκετοί (από το ΔΝΤ και τον Bloomberg μέχρι το SPD, τον Ρεγκλινγκ του ESM και τον Τζιάνι Πιτέλα των ευρωσοσιαλιστών) που επισημαίνουν το λάθος του Σόϊμπλε να απαιτεί από τους Έλληνες, ως επιπλέον ρήτρα συμμόρφωσης στα συμφωνηθέντα, μια λίβρα σάρκα από το σώμα τους.

Επιμύθιο: Για να έχει η τρόικα την τύχη του Σάιλοκ και να γλιτώσουμε εμείς, θα πρέπει να βρεθεί ένας Μπασάνιο που θα προτείνει έναν αξιοπρεπή συμβιβασμό, η γερμανίζουσα τρόικα να μην τον δεχθεί κι αυτό να έχει σαν αποτέλεσμα την αλλαγή της ευρωπαϊκής συμπεριφοράς απέναντι στο ελληνικό πρόβλημα. Προσώρας, ένας πολιτικός Σαίξπηρ που να γράψει αυτή την οικονομική ιστορία, δεν υπάρχει….

  • matrix24.gr
Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

ΕΥΠΑΛΙΟ καθ΄οδόν

ΕΥΠΑΛΙΟ ΔΩΡΙΔΑΣ, Ν. ΦΩΚΙΔΑΣ

The WordPress.com Blog

The latest news on WordPress.com and the WordPress community.

Search Blogs

Just another WordPress.com weblog

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

Αρέσει σε %d bloggers: